Шэнэ Хэлсээн: Галадуудта
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:11:42.906344+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Галадуудта

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Галадуудта

Галадуудта

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

1

Павелай Галат можын һүзэглэгшэдтэ бэшэһэн хандалга

1^1Нэгэ хүнэй гү, али хэдэн хүнүүдэй эрхэ мэдэлээр бэшэ, харин Иисус Христосой, тэрэниие амидыруулһан Эсэгэ Бурханай мэдэлээр шэлэгдээд, элшэнгээр табигдаһан Павелһаа,+
2тиин тэрээнтэй хамта байгааша һүзэглэгшэдһөө Галат можын һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ+
3Эсэгэ Бурханһаа болон манай Дээдын Эзэн Иисус Христосһоо амар мэндые хүргэнэбди. 4Христос болбол манай Эсэгэ Бурханай эрхэ мэдэлээр бидэниие нүгэл шэбэлһээ, оршон үеын хорото муу байдалһаа аршалан сүлөөлхын түлөө ами бэеэ үргэл болгожо үгэһэн байна+. 5Эсэгэ Бурханда хэтын хэтэдэ алдар соло! Болтогой.

Гансал Һайн Мэдээсэлые баримталха ёһотойт

6Агууехэ үршөөл хайраараа таанадые дуудаһан Христосһоо иимэ түргөөр холодожо, ондоо һургаал номнолдо хулжан ороходотнай би ехэ шаналжа байнаб+. 7Христосой һургаалһаа ондоо үнэн зүб һургаал үгы юм! Харин таанадые үймүүлжэ, Христосой һургаалые буруудхаха һанаатай хүнүүд лэ бии+. 8Таанадта урдань номногдоһон һургаалһаа ондоо һургаалые зааһан хүн бүхэн, бишье байгаа һаа, али тэнгэриһээ бууһан Бурханай Эльгээмэлшье байгаа һаа, булта хатуу хэһээлтэдэ хүртэг лэ+. 9Таанадай хүлеэжэ абаһан һургаалда эсэргүүсэн зүршэһэн юумэндэ һургаһан хүн бүхэн хатуу хэһээлтэдэ хүртэг гэжэ би һаяхан хэлээ һэм, мүнөөшье дахин дабтанаб.

10Иигэжэ хэлэхэдээ би хүнүүдэй һайшаалда хүртэхэеэ оролдоно гүб, али Бурханай һайшаалда гү? Иихэдээ хүнүүдтэ һаймһархаяа оролдоһон болоно гүб? Хэрбээ би хүнүүдэй урда хойгуур гүйдэг байгаа һаа, Христосой зараса байхагүй һэм+.

Павелай элшэн болоһон тухай

11Аха дүүнэрни, минии таанадта номноһон Һайн Мэдээсэл хүнүүдээр дамжан ерээгүй юм гэжэ мэдэжэ абагты. 12Би тэрэниие хүнүүдһээ дуулаагүйб, нэгэшье хүн намайе тэрээндэ һургаагүй, харин Иисус Христос тэрэниие намда нээгээ юм+.

13Урдань иудейн ёһо гуримые бодотоор сахин ажамидаржа ябаһан тухаймни таанад дуулаа ёһотойт. Би Христосто һүзэглэдэг зониие гайтайгаар хашан мүрдэдэг, һандарган хосороодог һэм+. 14Би үбгэ эсэгэнэрэйнгээ ёһо гуримуудые ханалгатайгаар баримталдаг, шажанайнгаа хуули ёһые өөрынгөө үетэнһөө үлүү һайнаар сахидаг бэлэйб+. 15Үшөө эхынгээ умайда байхадамни Бурхан агууехэ үршөөл хайраараа намайе шэлэжэ абаад,+
16Хүбүүн тухайгаа үнэн зүбые нээгээд, бусад арадуудта Христос тухай номнохыемни захираа бэлэй. Тиихэдэ би өөртөө хүнгэн харгы шэлээгүй һэм. 17Намһаа урда элшэнэрээр табигдаһан зонтой уулзахаяашье би Иерусалим ошоогүй бэлэйб. Харин Аравиин газар нютагаар ябаад, һүүлдэнь Дамаск хото бусажа ерээ һэнби+.

18Гурбан жэлэй үнгэрһэн хойно би Пётртой уулзахаяа Иерусалим ошоо бэлэйб. Тэндэ тэрээнтэй арбан дүрбэн үдэр байлсаа һэм+. 19Иисусай дүү хүбүүн Яковһаа бэшэ ондоо элшэнэрые би хараагүй һэм+. 20Таанадта минии бэшэжэ байһан бүхы юумэн үнэн зүб юм гэжэ Бурхан мэдэнэ+.

21Һүүлдэнь би Сириин, Киликиин газар дайдаар ябааб. 22Иудейн орон нютагта ажаһуудаг Христосто һүзэглэгшэ бүлгэмүүд намайе нюураарни танихагүй байгаа. 23Урдань тэдэниие хашан мүрдэдэг, һургаалыень һандарган һалгаадаг хүн байһан аад, мүнөө тэрэ һургаалые номнодог гэжэл тэдэ нам тухай дуулаһан байна+. 24Намтай тохёолдоһон ушарта баярлан, тэдэ һүзэглэгшэд Бурханиие алдаршуулжа байгаа.

2

Павел ба Иерусалимай элшэнэр

2^1Арбан дүрбэн жэлэй үнгэрһэн хойно би Варнава Тит хоёрые абажа, дахин Иерусалим ерээ бэлэйб+. 2Бурханай хүсэһэн хадань би иишэ ерээ һэм. Дэмы юумэ хэжэ байгаагүйгөө тодорхойлхын тула би бусад арадуудта номнодог һургаалаа эгээн хүндэтэ багшанарта баһа хөөрөө бэлэйб+. 3Юун гэжэ һананат? Замаймни нүхэр болохо Тит гэдэг грек хүбүүе бэлгээ отолуула гэжэ хэншье баалаагүй юм+. 4Гансал худал хуурмаг һүзэгтэн энээн тухай хэлээ һэн. Иисус Христосой бидэндэ үгэһэн эрхэ сүлөө тухай тэдэнэр мэдэжэ, бидэниие дахин дарлаха һанаатайгаар тагнуулшад мэтэ мэхэ гохо гарган, бидэнэй дунда нюусаар шурган ороо бэлэй+. 5Харин бидэ һургаалай бодото удхые хэбээрнь таанадта дамжуулхын тула тэдэнэй үгэдэ ойро зуурашье ороогүй һэмди.

6-9Харин Яков, Кефас (Пётр), Иоанн гэдэг эгээн хүндэтэ багшанар тухай хэлэбэл, урдань тэдэнэй ямар хүнүүд байһаниинь намда хамаагүй, юуб гэхэдэ, Бурхан хүниие яһаарнь илгадаггүй юм. Тэдэнэр Һайн Мэдээсэл номнохыемни намда зүбшөөгөө юм. Тэдэ нэрэ хүндэтэй зон бидэнтэй нэгэ ажал хэрэг бүтээжэ байһанаа баталан, Варнава бидэ хоёрой гарые бариба, Бурханһаа үршөөл хайра бидэндэ үгтэһые зүбшөөбэ. Тиигээд бидэ бусад арадуудые, харин тэдэ еврейнүүдые һургахань зүбтэй гэжэ тоолобо. Юундэ тиигээб гэбэл, еврейнүүдтэ номнохо үүргэ Пётрто Бурханһаа үгтэһэндэл адли бусад арадуудые һургаха үүргэ намда үгтөөд байһые тэдэнэр хараа ха юм. Яажа Пётр Бурханай хүсөөр элшэн болгогдоод, еврейнүүдтэ номнодог бэ, тон тиигэжэл бишье Бурханай хүсөөр элшэн болгогдоод, бусад арадуудые һургадаг болооб++. 10Тэдэ элшэнэр Иерусалимай ядуу һүзэглэгшэдэй бүлгэм тухай һанаагаа табижа ябахымнай бидэнһээ гуйгаа бэлэй. Тиимэһээ би энээндэ һаналаа табижа, тэдэ зондо туһалдаг байгааб+.

Павел Пётрые Антиох хотодо шүүмжэлбэ

11Пётрой Антиох хото ерэхэдэнь, би тэрэниие шүүмжэлээб, юундэб гэхэдэ, тэрэ өөрыгөө доогуур абажа ябаа+. 12Яковай хүнүүдэй Антиох ерэхын урда тээ Пётр бусад арадуудай дундаһаа Христосто һүзэглэһэн зоноор хамта хоол баридаг байгаа. Теэд Яковай зоной ерэхэдэ еврейнүүдһээ айжа, бусад арадуудай дундаһаа һүзэглэһэн зонһоо гэнтэ холодоод, суг эдеэлэлсэхэеэ болибо+. 13Тон тиигэжэл бусад еврей һүзэглэгшэд, тэдэнэй тоодо Варнавашье зүб харгыһаа хадууржа, нюур харадаг болоо.

14Пётр үнэн зүб һургаалай ёһоор бэеэ абажа ябанагүй гэжэ мэдэхэдээ, би хүн зоной дунда: «Ши еврей хүн аад, бусад арадуудай дунда еврейнүүдэй ёһо гуримаар бэшэ, харин бусад арадуудай гуримаар бэеэ абажа ябаһан аад, яахадаа тэдэниие еврейнүүдэй ёһо гуримаар ябахыень баалаа хүмши», – гэжэ тэрээндэ сэхэ хэлэбэб+.

Хүн Хуули сахиһаараа бэшэ, харин этигэлээрээ абарагдаха

15Бидэшье түрэхэһөө еврейнүүд гээшэбди. Нүгэлтэ бусад арад бэшэ ха юмбибди. 16Теэд нэгэшье хүн Хуули сахижа өөрыгөө хамгаалхагүй, харин Иисус Христосто этигэжэ абарагдаха юм гэжэ бидэ мэдэнэбди. Хуули сахижа «нэгэшье хүн абарагдахагүй» байһан дээрэһээ бидэ Хуули сахяад бэшэ, харин Иисус Христосто найдан абарагдахабди гэжэ Иисус Христосто этигээбди+. 17Хэрбээ бидэ Христостой нэгэдэн өөһэдыгөө сүлөөлхэ гэжэ байтараа, Хуули сахин нүгэл хэнэбди гэжэ баһа мэдэрбэл, Христос нүгэл хэлгэдэ хамһалсагша болоно гээшэ гү? Үгы даа! 18Хэрбээ би гараараа һандарган һалгааһан юумэеэ дахин һэргээн бодхообол, үнэхөөрөө нүгэлтэн болохоб. 19-20Хуули үхэлһөө ондоо юумэ намда үгэжэ шадахагүй хадаа ажамидаралдамни ямаршье удхагүй юм. Тиимэһээ би Бурханай түлөө амидарнаб. Мүнөө би өөрөө амидарна бэшэб, харин Христос зосоомни амидарна. Намда хайра дуратай байжа, минии түлөө өөрыгөө үргэһэн Бурханай Хүбүүндэ һүзэглэн этигэдэг дээрэһээ би мүнөө амиды ябанаб. Би Христостой хамта хэрээһэндэ хадуулааб++. 21Бурханай үршөөл хайраһаа би арсанагүйб. Хэрбээ гансал Хуули сахижа аршалагдаха аргатай байбал, Христос дэмы наһа бараһан болоно гээшэ.

3

Этигэл һүзэгтэй байха гү, али Хуули сахиха гү?

3^1Ай, мунхаг тэнэг галадууд! Хэн таниие эльбэдэбэ гээшэб? Минии номноходо хэрээһэндэ саазалагдаһан Христосые таанад нюдөөрөө хаража байһандал байгаа бэшэ һэн гүт? 2Таанад Хуули сахижа байһан дээрэһээ гү, али Христосто этигэһэн дээрэһээ Нангин Һүлдэдэ хүртэбэ гүт гэжэ би таанадһаа һураха һанаатай байнаб+. 3Нангин Һүлдөөр дахуулжа ябаһан аад, мүнөө махабад бэедээ татуулаа гүт? Тиихэдээ таанад иимэ балар мунхаг хүнүүд гээшэ гүт? 4Али таанадтай ушарһан бүхы юумэн дэмы үнгэрөө гээшэ гү? Дэмы үнгэрөөгүйл байгаа даа!+
5Хуули сахижа байһан дээрэһээтнай бэшэ, харин Христосто этигэһэн дээрэһээтнай Бурхан таанадта Нангин Һүлдые хайрлажа, гайхамшагта үйлэ хэрэгүүдые бүтээгээ юм+.

6Энээндэл адляар Абраһамай Бурханда этигэхэдэ, Бурхан тэрэниие үнэн сэдьхэлтэн гэжэ тоолоо һэн+. 7Абраһамдал адли Бурханда һүзэглэдэг зон Абраһамай үри һадаһад гэжэ таанар мэдэжэ байгты. 8Арадуудые этигэлээрнь Бурхан аршалан сүлөөлхэ юм гэжэ Нангин Бэшэгтэ үни гэһээр уридшалан бэшэгдэһэн байна. Тэндэ Абраһамда: «Бурхан шамаар дамжуулан, бүхы арадуудые абарха», – гэжэ хэлэгдэһэн байна+. 9Тиимэһээ Бурханда һүзэглэһэн зон Абраһамтай хамта үршөөгдэхэ.

10Харин Хуули сахижа аршалагдахаб гэжэ һанаһан хүн бүхэн хэһээгдэхэ. Юундэб гэхэдэ, «Хуулиин зүйл бүхэниие үргэлжэ гүйсэдхэжэ байгаагүй хүн бүхэн хэһээгдэхэ», – гэжэ Нангин Бэшэгтэ хэлээтэй байдаг+. 11Хуули сахижа байһанаараа хэншье Бурханай абарал үршөөлдэ хүртэхэгүй, юундэб гэхэдэ, Нангин Бэшэгтэ: «Үнэн сэдьхэлтэн этигэлээрээ амидарха», – гэжэ бэшэгдэнхэй юм+. 12Хуули гээшэмнай һүгэдэлгэ бэшэ, тиимэһээ тэндэ: «Хуулиин зүйл бүхэнииел гүйсэдхэдэг хүн амидарха», – гэжэ хэлэгдэнэ+.

13Дээрэмнай бууха ёһотой байһан Хуулиин хэһээлтэһээ бидэниие Христос аршалжа, тэрэ хэһээлтые өөр дээрээ даажа абаһан юм. Тиимэһээ Хуули соо баһа иигэжэ бэшэгдэһэн байна: «Модондо үлгэжэ саазалуулһан хүн хараалда хүртөө». 14Иисус Христосоор дамжан найдуулагдаһан Нангин Һүлдые этигэлээрээ тогтоожо абахынь тула Абраһамай үршөөл хайра мүнөө бүхы арадуудта үгтэбэ гээшэ+.

Бурханай найдуулга ба Хуули тухай

15Аха дүүнэрни! Юрэ хэлэбэл, хүнэйшье бэшээд орхиһон һүүлшын захяае хэншье хубилгажа шадахагүй юм. 16Харин Абраһамда, тэрэнэй үридэ Бурхан найдуулга үгэһэн байгаа. Үри хүүгэдтэш гэжэ хэлэгдээгүй, харин үридэшни гэжэ нэгэл хүн тухай хэлэгдээ, тиин тэрэ нэгэнь – Христос гээшэ+. 17Христос тухай хэлсээе Бурханай баталһан сагһаа дүрбэн зуун гушан жэл үнгэрһэн хойно бии болоһон Хуули энэ хэлсээе болюулха аргагүй, тиимэһээ Бурханай найдуулгань хүсэндөө үлэбэ гэжэ би хэлэнэб. 18Юундэб гэхэдэ, хэрбээ уг залгамжалга Хуулиин ёһоор үгтэдэг һаа, найдалга хэрэггүй байгаа. Гэбэшье Бурхан Абраһамые найдуулһан ёһоороо шагналдаа хүртөөгөө ха юм+.

19Юундэ Хуули үгтэһэн байгааб? Абраһамай үри бэеын ерэхэ гэжэ Бурханай найдуулһан саг хүрэтэр гэмтэ ябадал юун бэ гэжэ ойлгожо байхын тула энэ Хуули үгтэһэн байна. Энэ Хуули хүн зондо Эльгээмэлээр болон зууршалагшаар дамжуулан үгтэһэн байна+. 20Теэд Бурхан гансаараа ха юм, тэрэ зууршалагшые хэрэглэдэггүй юм+.

21Иихэдээ Хуули Бурханай найдуулга буруушаана гү? Үгы даа! Хэрбээ Хуули хүниие абарха аргатай байбал, Хуули гүйсэд сахидаг хүн бүхэн үнэн сэдьхэлтэн болохо һэн. 22Гэбэшье хүн бүхэн нүгэл шэбэлдэ унаад байна гэжэ Нангин Бэшэг соо хэлэгдэнэ. Энэ бэшэгдэһэн бүхэнэй ушарынь гэхэдэ, Иисус Христосто һүзэглэһэн бүхы зон этигэлээрээ Бурханай найдуулһые хүлеэжэ абаха байна+.

23Этигэлэй сагай ерээдүйдэ, этигэл һүзэгэй бидэндэ нээгдэтэр бидэ Хуулиин эрхэ мэдэлдэ ороод байгаабди. 24Иихэдээ Хуули гээшэмнай этигэл һүзэгөөрнай абардаг Христосто этигэхыемнай бидэниие бэлдэһэн шэрүүн һургагша байгаа гээшэ+. 25Тиимэһээ этигэлэй сагай ерэхэдэ бидэ энэ шэрүүн һургагшын мэдэлһээ мултаран гараабди.

26Мүнөө таанад булта Иисус Христосто һүзэглэһэн этигэлээрээ Бурханай үхибүүд гээшэт+. 27Иисус Христосой нэрэ алдараар уһаар арюудхуулһан зон, таанад булта Иисус Христостой нэгэдэбэ гээшэт+. 28Тиимэһээ мүнөө еврейнүүдшье, бусад арадуудшье илгаагүй, барлагуудшье, сүлөөтэйшүүлшье илгаагүй, эрэшүүлшье, эхэнэрнүүдшье илгаагүй. Таанад булта мүнөө нэгэн адли боложо, Иисус Христостой нэгэдэбэт+. 29Хэрбээ Христостой нэгэдээд байбал, таанад Абраһамай үри һадаһад гээшэт, тиигээд Абраһамда найдуулһан бүхэниие залгамжалжа абахат+.

4

Таанар зарасанар бэшэ, харин Бурханай үхибүүд гээшэт

4^1Уг залгамжалагша балшар үхибүүн ябахадаа бүхы юумэнэй эзэн байбашье, зарасаһаа юугээрээшье илгардаггүй юм. 2Тиимэһээ Эсэгын тогтооһон саг болзор хүрэтэр тэрэ үхибүүн даалгагдаһан хүнүүдэй болон гэрэй захирагшын харууһа доро байдаг. 3Бидэшье бага балшар наһандаа энэ дэлхэйн эмхи гуримгүй хүсэнүүдэй мэдэлдэ ороод байгаабди. 4-5Харин саг болзорой ерэхэдэ, эхэнэрһээ түрэһэн Хүбүүгээ Бурхан эльгээбэ. Хуулиин эрхэ мэдэлдэ байһан хүнүүдые абархын тула, Бурханай найдуулһан юумэнэй уг залгамжалагшад болгохын тула түлөөһэ үгэжэ, эльгээһэн тэрэ Хүбүүниинь Хуулиин ёһоор ажамидаржа байгаа бэлэй++. 6Таанадай Бурханай уг залгамжалагшад болоһон хадатнай, Бурхан таанадта: «Аба, Эсэгэ», – гэжэ ооглоһон Хүбүүнэйнгээ Һүлдые эльгээгээ. 7Иихэдээ ши зараса бэшэ, харин Христосоор дамжан, Бурханай хүбүүниинь, уг залгамжалагшань болобо гээшэш.

Павел галадуудта һанаагаа зобоно

8Урдань таанад Бурханиие мэдэхэгүй байһан дээрэһээ үнэн дээрээ бурхад бэшэ «бурхадуудта» алба хэжэ байгаа бэлэйт. 9Мүнөө таанад Бурханиие мэдэһэн аад лэ, тодорхойлон хэлэбэл, Бурханай таанадые мэдэһэн хойно таанад яагаад һүр хүсэгүй, ахир тулюур хүсэнүүдтэ дахин бусабат, тиигээд тэдэндэ алба хэхэеэ һанабат+? 10Таанад шажанай тусхай һайндэрнүүдые тэмдэглэн үнгэргэнэт+. 11Танай дунда дэмы һурган номножо ябаа гээшэ гүб гэжэ би һанаагаа зобоноб+.

12Аха дүүнэрни, намдал адли Хуулиин мэдэлһээ мултаран гарыт гэжэ би гуйнаб, юундэб гэхэдэ, би Хуулиин мэдэлһээ гаран, таанадтал адли хүн болоо һэнби. Таанад намайе огто гомдоогоогүй ха юмта. 13Үбшэн ядуу байхадаа анха түрүүшынхиеэ таанадта һургаал номноһыемни таанад һанана ёһотойт+. 14Үбшэн ядуу байхадамни таанад һэжэглэнгүй, намайе өөһэдһөө түлхингүй, Бурханай Эльгээмэл мэтэ, Иисус Христостол адляар угтажа абаа бэлэйт+. 15Урматнай хосороо гээшэ гү? Тэрэ үедэ таанар нюдөөшье хайрлангүй, таһа татажа гаргаад, намда үгэхөөр бэлэн байгаа һэнта гэжэ би гэршэлнэб. 16Таанадта үнэн зүбые номножо байһан дээрэһээ дайсантнай болобо гүб?

17Тэдэ хүнүүд таанарта муу һанана, таанад тухай һанаагаа зобоһон хэбэр үзүүлхэ гэһэн хара һанаатай байна. Тэдэнэр бидэнэй эб таһалаад, анхаралыетнай өөһэдтөө хандуулха һанаатай юм. 18Гансашье минии таанадтай суг байха сагта бэшэ, мүн хододоо нам тухай һонирхожо байбалтнай ехэ һайн байгаа. 19Үхибүүдни, Христосто һүзэглэжэ байһантнай эли болохын тула би түрэжэ байһан эхэнэртэл адли зобожо байнаб, найдажа байнаб. 20Мүнөө таанадай дунда байбал, таанадтай ондоохоноор хөөрэлдэхэ байгааб, харин эндэһээ таанадтай юу хэхэеэ ойлгохоёо болёод байнаб.

Агарь Сарра хоёр болбол хоёр хэлсээнүүдтэл адли юм

21Хуули сахихые һанаһан таанар мүнөө намда хэлэжэ үгыт, таанад Хуули гүйсэд ойлгоно аалта? 22Абраһам хоёр хүбүүтэй байгаа: нэгыень зараса эхэнэр түрөө, нүгөөдыень сүлөөтэй эхэнэр түрөө гэжэ тэрэ Хуули соо бэшээтэй юм. 23Зараса эхэнэрһээ гараһан хүбүүниинь хүнүүдэй шиидхэбэреэр түрөө, харин сүлөөтэй эхэнэрһээ гараһан хүбүүниинь Бурханай найдуулһан ёһоор түрөө бэлэй. 24Энэ ушар гүнзэгы удхатай юм: эдэ хоёр эхэнэрнүүд хоёр хэлсээнүүдтэл адли бшуу. Синай хада дээрэ үгтэһэн нэгэдэхи хэлсээниинь Хуули дээрэ үндэһэлнэ. Энэ хэлсээн зараса Агарьдал адли, барлагуудай хэлсээн юм. 25Агарь гэжэ Аравида оршодог Синай хада нэрлэдэг юм. Энэнь дарлалта доро байһан мүнөө үеын Иерусалим хотые бүхы хүн амитантайнь тэмдэглэдэг. 26Харин тэнгэриин Иерусалим эрхэ сүлөөтэй юм. Тэрэ Иерусалим бидэнэй эхэ гээшэ+. 27Тэрээн тухай Нангин Бэшэгтэ иигэжэ хэлэгдэнэ:

«Үхибүү түрөөгүй, үри хүүгэдгүй эхэнэр,
хүхин баясыш!
Үхибүү түрэхын зоболон мэдэрээгүй эхэнэр,
хүхииш, баярлыш!
Юуб гэхэдэ, хадамда гараагүй эхэнэр
хадамтай эхэнэртэ ороходоо
тоогүй олон үхибүүтэй байха».

28Аха дүүнэрни, таанад баһа Исаагтал адли Бурханай найдуулһан ёһоор түрөө гээшэт+. 29Тиихэдэ хүнүүдэй хэлсээгээр түрэһэн хүбүүн Бурханай найдуулгаар түрэһэн хүбүүе яажа хашан мүрдөө һэм, тиигэжэл мүнөө таанадыешье хашажа байна. 30Нангин Бэшэг соо энээн тухай: «Барлаг эхэнэрэй хүбүүн сүлөөтэй эхэнэрэй хүбүүнтэй хамта уг залгамжалхагүйн тула ши барлаг эхэнэрые хүбүүнтэйнь намна», – гэжэ бэшэгдэнхэй. 31Тиимэһээ, аха дүүнэрни, бидэ зараса эхэнэрэй бэшэ, харин сүлөөтэй эхэнэрэй үхибүүд гээшэбди.

5

Эрхэ сүлөөдэ ажамидарагты

5^1Христосой үршөөһэн эрхэ сүлөөдэ ажамидаржа байгты, дахин барлагууд бү бологты+.

2Хэрбээ бэлгээ отолуулһан байбалтнай, Христос таанадта ямаршье аша туһа хүргэхэгүй гэжэ би Павел таанадта хэлэнэб+. 3Харин бэлгээ отолуулһан хүн бүхэн Хуулиин бүхы зүйлнүүдые гүйсэдхэхэ ёһотой болоно гэжэ баталан гэршэлнэб+. 4Хуули сахин өөһэдыгөө абарха һанаатайшуул Христосһоо түгдэрэн унажа, Бурханай үршөөл хайраһаа арсана гээшэ+. 5Харин бидэ Бурханай үршөөл хайрада хүртэжэ, өөһэдынгөө этигэлээр абарагдахабди гэжэ найданабди+. 6Иисус Христосой ашаар абарагдаха һанаатай байбал, бэлгээ отолуулаа гүбди, али отолуулаагүй гүбди – ямаршье илгаагүй юм, гансал хайра дура үгэдэг этигэл шухала юм+.

7Таанад һайнаар эхилээ бэлэйт, теэд саашадаашье үнэн зүбые баримталхадатнай хэн таанадта һаалта хэбэб+? 8Иимэ буруу һанал бодолнуудые урдань таанадые дуудаһан Бурхан таанадта идхуулаа бэшэ. 9Багахан эһээбэри бүхы эдьхүүрые эһээдэг юм+. 10Гэхэтэй сасуу таанад зүбөөр бодомжолжо байхат гэһэн найдалга Бурхан намда үгэнэ. Харин таанадые зүб харгыһаа хадууруулһан хүн, хэншье байг, илгаагүй зэмэлэгдэхэ+.

11Аха дүүнэрни, хэрбээ бэлгээ отолуулхада аша туһатай юм гэжэ минии хөөрэжэ байбал, намайе хашан мүрдэхэгүй байгаа. Тиигэбэл Иисус Христосой хэрээһэн тухай һургаал би номнохогүй һэм, хүн зонойшье дунда худхаляа хуймаа гарахагүй һэн+. 12Танай дунда худхаляа хуймаа гаргадаг зон таанадһаа холодобол һайн байгаа.

13Аха дүүнэрни, Бурхан таанадые эрхэ сүлөөдэ дуудаа юм. Энэ эрхэ сүлөөтнай хүсэлэнгүүдээ хангахын тулада муу юумэ үйлэдэхэ харгыда таанадые гансал бү түлхиг. Таанад бэе бэедээ дуратай байгты, бэе бэедээ туһалжа байгты+. 14Юундэб гэхэдэ, Хуулиин бүхы зүйлнүүд: «Дүтынгөө хүндэ өөртөөл адли дуратай бай», – гэһэн энэ захяа заабари соо тобшологдоно+. 15Харин бэе бэеэ таһара удара таталсажа, эдилсэжэ байһаар таанар өөһэдыгөө бү сүм хюдажа һалгаажархигты.

Нангин Һүлдын үрэ дүн, мүн махабад бэеын хүсэлэнгүүд тухай

16Һүлдын һургаһан ёһоор ажамидаржа байгты, тиигэбэл муу муухай ябадал гаргахагүйт гэжэ би хэлэнэб+. 17Юуб гэхэдэ, махабад бэеымнай һанаашалһан юумэн Һүлдынхиһөө тад ондоо юм, тиин Һүлдын һанаашалһан юумэн махабад бэеынхиһээ тад илгаатай юм. Тиимэһээ таанад һанаһан юумэеэ олон ушарта хэдэггүй бшуут+. 18Хэрбээ таанадые Һүлдэ хүтэлжэ ябабал, Хуули таанадта хэрэггүй юм+.

19Махабад бэеын хүсэлэнгүүд гэхэдэ иимэ: эрэдээ гү, али эхэнэртээ урбаха, забхай зальхай, һамуу һэбхи ябадал гаргаха,+
20онгонуудта мүргэхэ, эльбэ жадха хэхэ, зэбүүрхэхэ, хэрүүл ама гаргаха, атаархаха, уурлаха, дээрэлхүү зантай байха, арсалдаха ба хэрэлдэхэ, буруу үзэл номнохо,+
21жүтөөрхэхэ, алалсаха ба хюдалсаха, архидаха ба аашалха гэхэ мэтын буруу ябадалнууд. Иимэ муу юумэ үйлэдэжэ байгаа хүнүүд Бурханай хаан орондо уг залгамжалан орожо шадахагүй гэжэ урда хэлэһэнээ би дахин дабтанаб+.

22Нангин Һүлдын үрэ дүн болбол иимэ: хайра дуран, баяр, энхэ тайбан, тэсэбэри, һайн һанаан, ниигүүлэсхы сэдьхэл, үнэн сэхэ ябадал,+
23номгон даруу зан. Иимэ зондо Хуули хэрэггүй+. 24Өөһэдыгөө Христос Иисуста зорюулһан хүнүүд махабад бэеэ хорхойтолготойнь, хурисал ташаяантайнь хэрээһэндэ хадаба гээшэ+. 25Хэрбээ бидэ Нангин Һүлдөөр ажамидаржа байбал, Һүлдын һургаһан ёһоор лэ ябаял. 26Ехээрхүү дээрэлхүү зан гаргангүй, бэе бэедээ өөдэрхэн хэрүүлхэнгүй, атаархангүй ябаял даа+.

6

Бэе бэеынгээ ашаа бэрхэшээл хубаалсажа, бэе бэедээ туһалжа байгты

6^1Аха дүүнэрни, хэрбээ хэн нэгэнэй нүгэл хээ һаа, Һүлдын һургаһан ёһоор ажамидардаг таанад иимэ хүниие даруу зангаараа заһажа байгты. Тиихэдэ нүгэл шэбэл хэжэрхихэгүйн тулада өөһэдынгөө хойноһоо анхаржа ябагты+. 2Христосой үгэһэн «хуули» иимэ: бэе бэеынгээ ашаа бэрхэшээлые хубаалсажа, бэе бэедээ туһалжа байгты+. 3Хэрбээ хэн нэгэн оройдоо хэншье бэшэ аад, бэеэ дээгүүр абабал, тэрэ хүн өөрыгөө дэмы мэхэлнэ гээшэ+. 4Тиимэһээ хүн бүхэн бүтээһэн хэрэгүүдэйнгээ зэргээр өөрыгөө үнэлжэ байг. Тиигэбэл тэрэ хүн бэеэ бэшэнтэй сасуулангүй, ажал амжалтануудаараа омогорхожо байха. 5Юуб гэхэдэ, хүн бүхэн өөрынгөө ашаа бэрхэшээлые өөр дээрээ абажа ябаха ха юм+.

6Бурханай һургаал заалгаһан хүн һурган хүмүүжүүлэгшэтэйгөө бүхы эд зөөреэрөө хубаалсаг+.

7Бурханиие мэхэлхэ аргагүй юм. Тиимэһээ бү эндүүрэгты. Хүн тариһанаал хададаг+. 8Махабад бэеынгээ хүсэлэнгүүдые хангажа байдаг хүн үхэл олохо, харин Нангин Һүлдын тулада оролдодог хүндэ Нангин Һүлдэ мүнхын амидарал олгохо+. 9Тиимэһээ эсэхэ сусахые мэдэнгүйгөөр һайн юумэ хэжэ ябагты. Гэдэргээ сухаряагүй һаа, бидэ саг болзортонь ургасаа хуряахабди+. 10Арга боломжотой байхадаа бүхы хүнүүдтэ, илангаяа өөрынгөө бүлгэмэй һүзэглэгшэдтэ үлүү ехээр һайниие хэжэ ябагты+.

Түгэсхэлэй һэргылэлгэ ба амаршалга

11Энэ хандалгаяа таанадта ямар томо үзэгүүдээр бэшэһыемни харагтыл даа+. 12Хүнүүдтэ һайшаагдаха дуратай зон бэлгээ отолуулхыетнай баадхана, тиихэдээ тэдэнэр Христосой хэрээһэнэй түлөө хашуулха мүрдүүлхэ дурагүй байна. 13Тэдэ өөһэдөө отолуулһан мүртөө Хуули сахидаггүй юм, харин бэеэ һайрхахын тула таанадые отолуулха һанаатай байна. 14Харин би юугээршье һайрхахаяа һананагүйб, гансал манай Дээдын Эзэн Иисус Христосой хэрээһээр һайрханаб. Минии урда энэ хэрээһэн дээрэ бүхы дэлхэйн омогорхол хадагдаа, тиихэдэ би өөрөөшье энэ дэлхэйн омогорхолой урда хэрээһэн дээрэ хадагдаад байнаб+. 15Отолуулһан гү, али отолуулаагүй гү – тэрэнь ямаршье хамаагүй. Шэнэ хүн бии боложо мүндэлһэниинь лэ шухала юм+. 16Энэ гурим сахидаг хүн бүхэн, Израилиин Бурханай хүнүүд энхэ тайбанда, үршөөл хайрада оршохонь болтогой!

17Саашадаа хэншье намда зоболон бү асараг, юуб гэхэдэ, би Иисусай шархануудые бэе дээрээ абажа ябана ха юмбиб.

18Аха дүүнэрни, манай Дээдын Эзэн Иисус Христосой үршөөл хайрань таанадтай оршожо байг лэ! Болтогой!

+ 1:1 Галадуудта 1:11-12

+ 1:2 Филиппынхидтэ 4:21, Элшэнэрэй 16:6, Элшэнэрэй 18:23

+ 1:4 Мат 20:28, Римэйхиндэ 4:25, Марк 14:36
+ 1:6 Марк 4:17, Евр 6:4, 2 Коринф 11:4
+ 1:7 Элшэнэрэй 15:24, Галадуудта 5:10

+ 1:8 2 Коринф 11:14, Римэйхиндэ 9:3, 1 Коринф 16:22

+ 1:10 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:4

+ 1:12 Элшэнэрэй 9:6, Элшэнэрэй 26:16, 1 Коринф 11:23

+ 1:13 Элшэнэрэй 26:5, Элшэнэрэй 8:3, Филиппынхидтэ 3:6

+ 1:14 Мат 15:2, Марк 7:3

+ 1:15 Лука 1:15, Элшэнэрэй 9:15, Римэйхиндэ 1:5, Тимофейдэ 1-дэхи 2:7

+ 1:17 Элшэнэрэй 9:19

+ 1:18 Иоанн 1:42, Элшэнэрэй 9:26-27

+ 1:19 Элшэнэрэй 12:17, Элшэнэрэй 15:13, Яковай хандалга 1:1

+ 1:20 Римэйхиндэ 1:9, Римэйхиндэ 9:1, 2 Коринф 1:23

+ 1:23 Элшэнэрэй 9:21

+ 2:1 Элшэнэрэй 4:36, 2 Коринф 2:13, Тимофейдэ 2-дохи 4:10

+ 2:2 Галадуудта 1:12, Эфесэйхиндэ 3:3, Филиппынхидтэ 2:16

+ 2:3 Элшэнэрэй 16:3

+ 2:4 Элшэнэрэй 15:24, 2 Коринф 11:26, 2 Коринф 11:20, Галадуудта 4:3, Галадуудта 4:25

+ 2:7 Элшэнэрэй 9:15, 1 Коринф 9:17

+ 2:9 Элшэнэрэй 4:36, Элшэнэрэй 9:27, Элшэнэрэй 13:2, Элшэнэрэй 15:36, 1 Коринф 9:6

+ 2:10 Элшэнэрэй 24:17, Римэйхиндэ 15:25-28, 1 Коринф 16:1

+ 2:11 Элшэнэрэй 11:20

+ 2:12 Элшэнэрэй 11:3, Элшэнэрэй 11:2, Элшэнэрэй 15:1

+ 2:14 Тимофейдэ 1-дэхи 5:20

+ 2:16 Галадуудта 3:11, Элшэнэрэй 13:39, Римэйхиндэ 3:21, Галадуудта 3:11, Римэйхиндэ 3:20

+ 2:19 Римэйхиндэ 14:8, Римэйхиндэ 6:6, Галадуудта 6:14

+ 2:20 Иоанн 17:23
+ 3:2 Римэйхиндэ 10:17
+ 3:4 1 Коринф 15:2
+ 3:5 1 Коринф 12:10
+ 3:6 Яковай хандалга 2:23, Римэйхиндэ 4:3
+ 3:8 Римэйхиндэ 3:30,
+ 3:10 Римэйхиндэ 4:15,

+ 3:11 Элшэнэрэй 13:39, Римэйхиндэ 3:20, Галадуудта 2:16, Римэйхиндэ 1:17, Евр 10:38

+ 3:12 Римэйхиндэ 10:5
+ 3:14 Элшэнэрэй 1:5, Элшэнэрэй 2:33
+ 3:16 Римэйхиндэ 4:13, Евр 7:6,
+ 3:18 Римэйхиндэ 4:14

+ 3:19 Римэйхиндэ 4:13, Римэйхиндэ 5:20, Элшэнэрэй 7:53

+ 3:20 Тимофейдэ 1-дэхи 2:5, Евр 8:6, Римэйхиндэ 3:30

+ 3:22 Римэйхиндэ 3:9, Римэйхиндэ 4:16

+ 3:24 Римэйхиндэ 10:4

+ 3:26 Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:2, Римэйхиндэ 8:15-16, Эфесэйхиндэ 1:5

+ 3:27 Римэйхиндэ 6:3-4, Римэйхиндэ 13:14

+ 3:28 1 Коринф 12:13, Эфесэйхиндэ 6:6, 1 Коринф 11:11

+ 3:29 1 Коринф 3:23, 2 Коринф 10:7, Римэйхиндэ 8:17, Эфесэйхиндэ 3:6

+ 4:4 Марк 1:15, Лука 2:7, Лука 2:27

+ 4:5 Галадуудта 3:13

+ 4:9 1 Коринф 8:3, Колоссынхидтэ 2:8, Колоссынхидтэ 2:20, Евр 7:18

+ 4:10 Римэйхиндэ 14:5, Колоссынхидтэ 2:16
+ 4:11 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 3:5
+ 4:13 1 Коринф 2:3

+ 4:14 Лука 10:16, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 2:13

+ 4:26 Евр 12:22, Гэршэлгэ 21:2

+ 4:28 Римэйхиндэ 9:8

+ 5:1 Иоанн 8:32, Яковай хандалга 2:12, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:16, Римэйхиндэ 6:18, 1 Коринф 7:22, 2 Коринф 3:17, Галадуудта 2:4, Галадуудта 5:13, Элшэнэрэй 15:10

+ 5:2 Элшэнэрэй 15:1-2, 1 Коринф 7:18
+ 5:3 Римэйхиндэ 2:25
+ 5:4 Римэйхиндэ 9:31
+ 5:5 Римэйхиндэ 8:23

+ 5:6 1 Коринф 7:19, 1 Коринф 12:13, Галадуудта 6:15, Эфесэйхиндэ 2:14, Колоссынхидтэ 3:11, Яковай хандалга 2:18

+ 5:7 1 Коринф 9:24
+ 5:9 Мат 13:33, Лука 13:21, 1 Коринф 5:6
+ 5:10 Элшэнэрэй 15:24, Галадуудта 1:7
+ 5:11 Элшэнэрэй 16:3, 1 Коринф 1:23

+ 5:13 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:16, Пётрой 2-дохи хандалга 2:19, 1 Коринф 9:19

+ 5:14 Мат 7:12, Мат 22:40,

+ 5:16 Римэйхиндэ 8:4, Римэйхиндэ 13:14, Эфесэйхиндэ 2:3

+ 5:17 Римэйхиндэ 7:15, Римэйхиндэ 7:19, Римэйхиндэ 7:23

+ 5:18 Римэйхиндэ 7:4, Эфесэйхиндэ 2:15, Колоссынхидтэ 2:14

+ 5:19 Марк 7:21-23, 1 Коринф 3:3, 1 Коринф 6:9-10, 1 Коринф 6:18, Эфесэйхиндэ 5:3

+ 5:20 1 Коринф 11:19
+ 5:21 1 Коринф 6:9-10, Эфесэйхиндэ 5:5
+ 5:22 Эфесэйхиндэ 5:9
+ 5:23 Тимофейдэ 1-дэхи 1:9

+ 5:24 Яковай хандалга 4:1, Пётрой 1-дэхи хандалга 2:11, Римэйхиндэ 7:23, Римэйхиндэ 13:14, Римэйхиндэ 6:2, Римэйхиндэ 6:6, Галадуудта 2:19, Колоссынхидтэ 2:20, Колоссынхидтэ 3:3

+ 5:26 Филиппынхидтэ 2:3

+ 6:1 1 Коринф 2:15, Яковай хандалга 5:19, Тимофейдэ 2-дохи 2:25, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:14

+ 6:2 Римэйхиндэ 15:1, Иоаннай 1-дэхи хандалга 4:21

+ 6:3 1 Коринф 3:7, 1 Коринф 8:2

+ 6:5 Римэйхиндэ 14:12

+ 6:6 Лука 10:7, 1 Коринф 9:11, Тимофейдэ 1-дэхи 5:18

+ 6:7 2 Коринф 9:6

+ 6:8 Яковай хандалга 3:18

+ 6:9 Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:13, Мат 10:22

+ 6:10 Иоаннай 3-дахи хандалга 1:5, Евр 13:1

+ 6:11 1 Коринф 16:21, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:17, Филимондо 1:19

+ 6:14 1 Коринф 2:2, Галадуудта 2:19, Римэйхиндэ 6:6

+ 6:15 1 Коринф 7:19, 1 Коринф 12:13, Галадуудта 5:6, Эфесэйхиндэ 2:14, Колоссынхидтэ 3:11

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

Шэнэ Хэлсээн

Оролто Үгэ

Галадуудта

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков